Gospodarka o obiegu zamkniętym
od przepływów materiałowych do decyzji biznesowych
GOZ nie zaczyna się przy kontenerze na odpady. Zaczyna się znacznie wcześniej – przy projektowaniu produktu, wyborze materiałów, zakupach, produkcji i decyzjach dotyczących tego, jak długo produkt oraz wykorzystane w nim materiały pozostają w obiegu.
Pomagamy firmom zrozumieć przepływy surowców i materiałów, zidentyfikować potencjał gospodarki o obiegu zamkniętym oraz przełożyć go na konkretne działania, wskaźniki i odpowiedzialności.
GOZ w praktyce
- przepływy surowców i materiałów;
- produkty i ich cykl życia;
- opakowania;
- odpady i produkty uboczne;
- ponowne wykorzystanie i recykling;
- dane i wskaźniki cyrkularności;
- wymagania regulacyjne;
- plan działań i odpowiedzialności.
GOZ to więcej niż gospodarka odpadami
W wielu organizacjach informacje potrzebne do zarządzania gospodarką o obiegu zamkniętym już istnieją. Problem polega na tym, że znajdują się w różnych miejscach.
Zakupy wiedzą, jakie materiały trafiają do firmy. Produkcja zna ich zużycie. R&D decyduje o konstrukcji produktów. Logistyka zarządza opakowaniami. Dział środowiska posiada informacje o odpadach. ESG potrzebuje danych do raportowania, a sprzedaż i marketing coraz częściej muszą odpowiadać na pytania klientów dotyczące zawartości surowców wtórnych, możliwości recyklingu czy wpływu produktu na środowisko.
GOZ wymaga połączenia tych informacji w jeden system zarządzania.
Pomagamy ustalić:
- gdzie powstają największe przepływy materiałowe;
- które surowce mają największe znaczenie dla organizacji;
- gdzie materiały tracą wartość;
- gdzie możliwe jest ograniczenie ich zużycia;
- które odpady mogą wrócić do obiegu;
- jak wydłużyć życie produktów i komponentów;
- jakie dane i wskaźniki należy mierzyć;
- które regulacje mogą wpływać na produkty, materiały i opakowania.
Dlaczego GOZ staje się kwestią biznesową
Europejska polityka dotycząca gospodarki o obiegu zamkniętym coraz silniej przenosi ciężar z samego gospodarowania odpadami na sposób projektowania, produkowania, wykorzystywania i ponownego zagospodarowywania produktów oraz materiałów.
Rozporządzenie ESPR tworzy ramy umożliwiające wprowadzanie dla poszczególnych grup produktów wymagań dotyczących m.in. trwałości, możliwości naprawy, ponownego użycia, recyklingu, zawartości materiałów pochodzących z recyklingu oraz informacji produktowych. Jednym z kluczowych mechanizmów przewidzianych przez ESPR jest cyfrowy paszport produktu.
Plan prac ESPR na lata 2025–2030 wskazuje grupy produktowe i wymagania horyzontalne, dla których Komisja zamierza w pierwszej kolejności rozwijać szczegółowe regulacje.
Od 12 sierpnia 2026 r. stosowane jest również rozporządzenie PPWR dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych. Wprowadza ono wymagania obejmujące cykl życia opakowania, w tym jego projektowanie, możliwość recyklingu, zawartość materiałów pochodzących z recyklingu, ponowne użycie oraz ograniczanie ilości opakowań.
GOZ pozostaje również jednym z sześciu celów środowiskowych Taksonomii UE, a ESRS E5 obejmuje wykorzystanie zasobów i gospodarkę o obiegu zamkniętym, w tym przepływy zasobów, odpady oraz związane z nimi ryzyka i szanse.
Komisja Europejska przygotowuje ponadto Circular Economy Act, którego projekt został zaplanowany na III kwartał 2026 r. Inicjatywa ma dotyczyć m.in. rynku surowców wtórnych i zwiększenia wykorzystania materiałów cyrkularnych. Na 14 sierpnia 2026 r. nie jest to jeszcze obowiązujące rozporządzenie.
Oznacza to, że dla wielu firm GOZ przestaje być wyłącznie dobrowolnym projektem środowiskowym. Coraz częściej staje się elementem zarządzania produktem, kosztami materiałowymi, zgodnością regulacyjną, łańcuchem dostaw i dostępem do rynku.
Dla kogo jest nasze wsparcie
Pracujemy przede wszystkim z organizacjami, w których materiały, produkty lub opakowania mają istotne znaczenie dla modelu biznesowego.
Wsparcie może być szczególnie przydatne dla firm produkcyjnych, handlowych, budowlanych, deweloperskich i przemysłowych oraz producentów i importerów produktów objętych rosnącymi wymaganiami środowiskowymi.
Projekt GOZ angażuje zazwyczaj kilka funkcji jednocześnie: ESG i środowisko, zakupy, produkcję, R&D, logistykę, jakość, compliance, finanse oraz sprzedaż.
Jak możemy pomóc
1. diagnoza GOZ i analiza przepływów materiałowych
Zaczynamy od sprawdzenia, jak materiały rzeczywiście przepływają przez organizację.
Analizujemy m.in.:
• rodzaje i ilości wykorzystywanych materiałów;
• źródła surowców;
• wykorzystanie surowców pierwotnych i wtórnych;
• odpady i sposoby ich zagospodarowania;
• straty materiałowe;
• opakowania;
• możliwości ponownego wykorzystania materiałów, produktów i komponentów;
• dostępność i jakość danych.
Efektem jest uporządkowany obraz obecnej sytuacji oraz wskazanie obszarów o największym potencjale cyrkularnym.
2. strategia i mapa drogowa GOZ
Sama diagnoza nie wystarczy, jeśli organizacja nie określi, gdzie chce dojść i kto odpowiada za zmianę.
Pomagamy przełożyć wyniki analizy na priorytety i plan działania.
Strategia może obejmować m.in.:
• ograniczenie wykorzystania surowców pierwotnych;
• zwiększenie udziału surowców wtórnych;
• wydłużanie życia produktów;
• naprawę, regenerację i ponowne wykorzystanie;
• zmiany konstrukcji produktu;
• ograniczanie strat materiałowych;
• projektowanie bardziej cyrkularnych opakowań;
• współpracę z dostawcami i odbiorcami;
• rozwój modeli zamkniętego obiegu materiałów.
Nie zaczynamy od tworzenia listy ambitnych deklaracji. Najpierw oceniamy potencjał, wykonalność i znaczenie poszczególnych działań dla przedsiębiorstwa.
3. produkty, opakowania i regulacje
Transformacja GOZ coraz częściej wynika z konkretnych wymagań dotyczących produktów i materiałów.
Pomagamy przeanalizować, w jaki sposób działalność firmy może być powiązana m.in. z:
• ESPR;
• cyfrowym paszportem produktu;
• PPWR;
• rozszerzoną odpowiedzialnością producenta;
• wymaganiami dotyczącymi trwałości i naprawialności;
• recyklingiem i zawartością surowców wtórnych;
• wymaganiami klientów i łańcucha wartości.
Efektem może być mapa wymagań dla poszczególnych produktów, kategorii materiałowych lub jednostek biznesowych oraz plan przygotowania organizacji.
4. dane, wskaźniki GOZ i ESRS E5
Bez danych trudno zarządzać cyrkularnością i mierzyć efekty podejmowanych działań.
Pomagamy określić:
• jakie dane są już dostępne;
• których informacji brakuje;
• z jakich systemów można je pozyskiwać;
• kto powinien odpowiadać za poszczególne dane;
• jakie wskaźniki warto mierzyć;
• jak połączyć dane operacyjne z potrzebami raportowania ESG.
Możemy wykorzystać m.in. dane o masie materiałów, udziale materiałów odnawialnych i wtórnych, generowanych odpadach, poziomach odzysku oraz cyklu życia produktów.
W przypadku organizacji, dla których wykorzystanie zasobów i gospodarka o obiegu zamkniętym są istotne z perspektywy raportowania zrównoważonego rozwoju, pomagamy również uporządkować dane odnoszące się do ESRS E5. Standard ten dotyczy m.in. wpływu przedsiębiorstwa na wykorzystanie zasobów, przepływów zasobów, odpadów oraz ryzyk i szans związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym.
5. warsztat GOZ i identyfikacja inicjatyw
GOZ dotyczy wielu działów, dlatego częścią projektu może być warsztat z zespołem klienta.
Pracujemy na rzeczywistych produktach, materiałach i procesach firmy.
Identyfikujemy możliwe działania, oceniamy ich potencjał i porządkujemy je według znaczenia biznesowego, środowiskowego, regulacyjnego oraz możliwości wdrożenia.
Jak pracujemy
-
krok 1. poznajemy model biznesowy
Określamy produkty, procesy, materiały, kluczowych dostawców i odbiorców oraz najważniejsze wymagania regulacyjne i rynkowe.
-
krok 2. porządkujemy dane
Sprawdzamy dostępne dane materiałowe, zakupowe, produkcyjne, odpadowe i produktowe. Wskazujemy braki i właścicieli informacji.
-
krok 3. analizujemy przepływy i potencjał GOZ
Identyfikujemy miejsca największego zużycia zasobów, strat materiałowych, powstawania odpadów oraz możliwości utrzymania wartości produktów i materiałów w obiegu.
-
krok 4. ustalamy priorytety
Oceniamy działania z punktu widzenia ich wpływu, wykonalności, kosztów, ryzyk regulacyjnych i znaczenia biznesowego.
-
krok 5. przygotowujemy roadmap
Określamy działania, wskaźniki, właścicieli, zależności i kolejne etapy wdrożenia.
Co otrzymuje klient
Zakres materiałów zależy od wybranego wariantu projektu. Może obejmować:
- diagnozę dojrzałości GOZ;
- mapę przepływów materiałowych;
- zestawienie kluczowych materiałów i odpadów;
- analizę luk w danych;
- mapę ryzyk i szans związanych z GOZ;
- ocenę wpływu wybranych regulacji;
- katalog inicjatyw cyrkularnych;
- zestaw KPI i wskaźników;
- mapę odpowiedzialności;
- rekomendacje dla produktów i opakowań;
- roadmap wdrożenia;
- materiał podsumowujący dla zarządu.
Celem nie jest stworzenie kolejnej strategii, która pozostanie dokumentem. Chodzi o zbudowanie podstaw do zarządzania zasobami i cyrkularnością w codziennych procesach firmy.
kompetencje i doświadczenie
Łączymy wiedzę dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym z doświadczeniem w obszarze ESG, raportowania, środowiska, śladu środowiskowego produktów, łańcucha wartości i regulacji.
Dzięki temu możemy analizować GOZ jednocześnie z perspektywy:
- procesów biznesowych;
- przepływów materiałowych;
- danych i wskaźników;
- wymagań ESRS E5;
- regulacji dotyczących produktów i opakowań;
- ryzyk i szans ESG;
- komunikacji środowiskowej.
Takie podejście pozwala uniknąć sytuacji, w której kwestie GOZ są analizowane oddzielnie przez działy środowiska, raportowania, zakupów i produktu.
-
GOZ a inne obszary ESG
Gospodarka o obiegu zamkniętym jest silnie powiązana z innymi obszarami transformacji środowiskowej.
-
LCA i ślad środowiskowy produktu
Pozwalają analizować wpływy produktu w całym cyklu życia i porównywać warianty materiałowe lub projektowe.
-
Ślad węglowy
Zmniejszenie wykorzystania materiałów pierwotnych, przedłużanie życia produktów czy wykorzystanie materiałów wtórnych może wpływać również na emisje w całym łańcuchu wartości.
-
PPWR
W przypadku firm wykorzystujących opakowania kwestie GOZ coraz częściej przekładają się na konkretne obowiązki dotyczące projektowania, recyklingu, ponownego wykorzystania i materiałów.
-
Cyfrowy paszport produktu
DPP może wymagać uporządkowania informacji dotyczących produktu i jego właściwości środowiskowych oraz cyrkularnych.
-
Greenwashing
Informacje o recyklingu, cyrkularności, trwałości czy zawartości materiałów wtórnych powinny wynikać z danych i możliwych do zweryfikowania kryteriów.
FAQ
Nie musisz zaczynać od strategii GOZ. Zacznij od diagnozy.
Sprawdzimy, gdzie w Twojej organizacji znajdują się najważniejsze przepływy materiałowe, jakie dane są dostępne oraz gdzie mogą występować ryzyka, wymagania regulacyjne i możliwości zwiększenia cyrkularności.