VSME – dobrowolny standard ESG dla MŚP, który warto znać
W świecie, w którym oczekiwania wobec zrównoważonego rozwoju przestały dotyczyć wyłącznie dużych korporacji, małe i średnie przedsiębiorstwa stają przed ważnym pytaniem: czy musimy raportować ESG? Formalnie – nie. Ale w praktyce coraz częściej odpowiedź brzmi: tak. Klienci, banki, inwestorzy czy ubezpieczyciele chcą znać niefinansowy profil firmy, zanim podejmą decyzję o współpracy.
Z pomocą przychodzi VSME – dobrowolny standard raportowania ESG dla MŚP, opracowany przez Komisję Europejską. To rozwiązanie, które pozwala firmom z sektora MŚP uporządkować dane niefinansowe w sposób prosty, przystępny i dostosowany do ich skali działania.

Czym jest VSME?
VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) to pierwszy tego typu europejski standard ESG dedykowany małym i średnim firmom nienotowanym na giełdzie. Jego celem nie jest nakładanie nowych obowiązków, ale ułatwienie uporządkowanego raportowania danych o wpływie środowiskowym, społecznym i w zakresie ładu korporacyjnego.
To narzędzie, które pomaga budować przejrzystość i zaufanie – a przy tym nie wymaga zasobów, którymi dysponują duże korporacje.

Struktura standardu: prostota zamiast biurokracji
VSME zbudowano z myślą o uproszczeniu. Składa się z dwóch modułów: podstawowego i kompleksowego. Moduł podstawowy obejmuje 11 kluczowych ujawnień, m.in. dane o zużyciu energii, emisjach gazów cieplarnianych, gospodarce odpadami, warunkach pracy, BHP czy posiadanych certyfikacjach ESG. Jest to zestaw minimum, który pozwala stworzyć zwięzły, ale treściwy raport ESG.
Z kolei moduł kompleksowy to opcjonalne rozszerzenie, przeznaczone dla firm, które chcą raportować więcej i bardziej szczegółowo – na przykład określać cele klimatyczne, opisywać polityki praw człowieka lub ujawniać przychody z sektorów kontrowersyjnych. Taka forma raportowania może okazać się szczególnie przydatna, jeśli partnerzy biznesowi oczekują większej przejrzystości i szczegółowości danych.
Największym uproszczeniem w VSME jest brak obowiązku przeprowadzania analizy istotności. Zamiast tego wprowadzono zasadę „jeśli dotyczy” – firma raportuje wyłącznie te aspekty, które mają faktyczne zastosowanie do jej działalności, bez konieczności uzasadniania pominięć.

Korzyści z wdrożenia VSME
Choć VSME jest standardem dobrowolnym, jego wdrożenie może przynieść firmie szereg wymiernych korzyści. Po pierwsze, ułatwia współpracę z dużymi klientami oraz instytucjami finansowymi, które coraz częściej oczekują danych ESG od swoich partnerów. Po drugie, pozwala uporządkować i ujednolicić dane niefinansowe w sposób, który umożliwia ich ponowne wykorzystanie – chociażby w przetargach, wnioskując o finansowanie czy przygotowując się do audytu.
Dodatkowo, korzystanie z VSME pozwala znacząco ograniczyć obciążenia administracyjne – jeden dobrze przygotowany raport może zastąpić dziesiątki indywidualnych formularzy i kwestionariuszy przesyłanych przez klientów. Standaryzacja danych zwiększa również przejrzystość działań firmy i może być impulsem do dalszego rozwijania strategii zrównoważonego rozwoju. W dłuższej perspektywie wdrożenie VSME może pozytywnie wpłynąć na wizerunek marki i zwiększyć jej wiarygodność w oczach partnerów biznesowych.

Zgodność z ESRS i przyszłość ekosystemu VSME
VSME zostało zaprojektowane w zgodzie z obowiązującymi standardami ESRS, co oznacza, że dane raportowane przez MŚP są w pełni kompatybilne z wymogami raportowymi dużych firm objętych dyrektywą CSRD. W praktyce oznacza to łatwiejszą integrację z łańcuchami wartości i większe szanse na utrzymanie lub pozyskanie kontraktów w środowisku o rosnących oczekiwaniach względem przejrzystości.
Komisja Europejska zapowiada stworzenie pełnego ekosystemu VSME, który obejmie cyfrowe platformy do tworzenia raportów ESG, zestawy narzędzi wdrożeniowych, forum wymiany doświadczeń oraz programy edukacyjne wspierające MŚP w budowaniu kompetencji z zakresu zrównoważonego rozwoju.

VSME a przyszłe regulacje
W świetle najnowszych propozycji legislacyjnych, znanych jako pakiet Omnibus, obowiązek raportowania ESG dla MŚP notowanych na giełdzie został przesunięty na 2028 rok. Co więcej, jeśli wejdą w życie dalsze uproszczenia planowane w ramach tzw. Omnibus 2, obowiązek ten może objąć jedynie te firmy, które zatrudniają ponad 1000 pracowników. W takim scenariuszu VSME stanie się rekomendowanym i prawdopodobnie najczęściej wykorzystywanym standardem dobrowolnego raportowania ESG dla pozostałych przedsiębiorstw.

Czy warto wdrożyć VSME?
W obecnym, dynamicznie zmieniającym się otoczeniu regulacyjnym i biznesowym, wdrożenie VSME może być strategicznym krokiem dla firm, które działają w łańcuchach dostaw dużych spółek objętych CSRD, ubiegają się o finansowanie – np. w formie zielonych kredytów – lub chcą budować swoją przewagę konkurencyjną w sektorze B2B. To również doskonałe narzędzie dla tych przedsiębiorstw, które szukają sposobu na rozpoczęcie uporządkowanej drogi w kierunku zrównoważonego rozwoju.
Przejrzystość, spójność danych i strategiczne podejście do ESG coraz częściej stają się elementami oceny wiarygodności biznesowej. VSME to pierwszy krok w stronę dojrzałego raportowania – bez zbędnej biurokracji, za to z realnymi korzyściami dla firmy i jej otoczenia.